Zespół Szkół Zawodowych im. Marii Skłodowskiej-Curie w Oleśnicy
 
 

Rekrutacja 2022/2023(oferta edukacyjna szkoły)

Dla kandydatów

Pierwsza pomoc

Jak skutecznie udzielić pierwszej pomocy

O tym, czy ofiara wypadku przeżyje, decydują minuty. To ty musisz podjąć się trudnego zadania ratowania życia, nim przyjedzie karetka pogotowia.

Złote minuty – tak lekarze nazywają czas, kiedy karetka dojeżdża do potrzebującego pomocy pacjenta. Nim przybędą ratownicy, liczy się Twoja pomoc. Udzielając jej fachowo, możesz uratować komuś życie.

W dzisiejszym poradniku:

– krok po kroku opisujemy, co robić w konkretnych przypadkach,

– piszemy, co musi być w apteczce,

– przestrzegamy, czego nie robić, by choremu nie zaszkodzić.

Rany i otarcia

* W opatrywaniu wszystkich ran – i tych tylko powierzchownych, otarć i tych głębokich, ciętych, obowiązują podobne zasady:

– gdy opatrujesz ranę po raz pierwszy, unieruchom skaleczoną część ciała, o ile to możliwe,

– nie dotykaj rany rękami, by uniknąć dodatkowego zanieczyszczenia. Ranę przykryj jałowym opatrunkiem,

– jeżeli musisz zatamować krew, pamiętaj, że zatrzymanie krwawienia jest ważniejsze niż zapobieganie zakażeniu,

– bez konsultacji z lekarzem nie wolno na ranę aplikować żadnych leków, bo mogą utrudnić diagnozę,

– nie usuwaj ciał obcych z rany. Robi to tylko lekarz.

Rany cięte to często efekt złego obchodzenia się z ostrymi przedmiotami. Zwykle mocno krwawią.

Uwaga! Przez krótki czas nie tamuj krwotoku, gdyż w ten sposób naturalnie wypłukują się zarazki, jakie mogły dostać się do rany. Najłatwiej i najszybciej goją się otarcia – uszkodzenia powierzchni skóry.

* Przy otarciu najczęściej wystarczy:

– przemyć ranę pod bieżącą wodą,

– zdezynfekować wodą utlenioną,

– opatrzyć plastrem, uważając jednak, by klej nie dotykał rany,

– jeśli jest mocno zabrudzone, zastosuj kompresy z gazy nasączonej środkiem antyseptycznym.

Drobne rozcięcia

* Niewielkie rany kłute zdezynfekuj i zawiń w gazę, przyciskając aż do ustania krwawienia. Jeżeli są głębsze, istnieje ryzyko naruszenia połączeń nerwowych, dlatego niezbędna jest pomoc lekarza.

* Do przychodni lub szpitala trzeba też jechać, gdy np. w rozciętym palcu czujemy drętwienie lub nie możemy nim ruszać. Wizyty u lekarza wymaga też każda rana, powstała podczas kontaktu z surowym mięsem.

Rany kłute powodują ostre przedmioty: gwoździe, igły, nożyczki, noże lub kawałki szkła. Każda, nawet najdrobniejsza, to zagrożenie dla zdrowia, bo do organizmu dostają się zarazki.

Choć na zewnątrz mogą wyglądać na bardzo małe, trudno określić jakie uszkodzenia spowodowały wewnątrz. Drobne ciała obce, jak drzazgi, wystarczy usunąć pęsetą, zdezynfekować wodą utlenioną i zakleić plastrem.

Pamiętaj! Nigdy nie wolno samodzielnie usuwać obcych ciał, jeśli nie masz stuprocentowej pewności jak głęboko utkwiły w ciele. Należy przykryć okolice rany czystym materiałem i natychmiast iść do lekarza.

Atak serca

Zawał to uszkodzenie mięśnia sercowego z powodu niedotlenienia. Objawy: ból za mostkiem lub w okolicy serca, często promieniujący do ręki, bladość, zimny pot i zaburzenia oddychania. Atak serca następuje nagle, często w nocy lub po przebudzeniu.

– Chorego ułóż w pozycji półsiedzącej,

– oprzyj o coś stabilnego,

– natychmiast wezwij karetkę i cały czas sprawdzaj czynności życiowe.

Cierpiący na choroby serca mają zwykle przy sobie leki, które powinni zażyć. Rozluźnij też odzież i zapewnij ofierze dopływ świeżego powietrza.

Przywróć oddech

Przy zatrzymaniu krążenia spowodowanym zatrzymaniem oddechu np. w wyniku topienia, trzeba działać natychmiast, bo mogą powstać nieodwracalne zmiany w organizmie.

– poszkodowanego ułóż na twardym podłożu,

– odchyl mu głowę do tyłu,

– sprawdź, czy drogi oddechowe są drożne. Jeśli tak, zatkaj nos reanimowanemu, weź głęboki wdech i przyciśnij usta do ust ratowanego, wdmuchując mocno powietrze. Wdech powtórz kolejny raz, jeśli reanimujesz dorosłego. Kiedy ratujesz dziecko, wdech rób w sumie 5 razy,

– obserwuj ruch klatki piersiowej. Nie wolno przerywać sztucznego oddychania, aż do czasu przybycia pomocy.

Gdy mamy do czynienia z urazami twarzy lub wymiotami, można zastosować metodę sztucznego oddychania usta-nos. Metoda jest podobna, jednak wdmuchując powietrze do nosa poszkodowanego przytrzymuj podbródek tak, by usta były zam­knięte. Po wykonanym wdechu otwórz pacjentowi usta, by umożliwić mu wydech.

Pełna reanimacja

Często konieczny jest ucisk klatki piersiowej.

– Ułóż ofiarę na wznak, na twardym podłożu, jeśli jest to kobieta w ciąży pod prawy bok należy coś podłożyć, by zapewnić dopływ krwi do płodu,

– Odciągnij głowę do tyłu i dwa razy wdmuchnij powietrze do płuc ofiary (jeśli to dziecko – 5 razy).

– Jedną dłoń połóż mniej więcej na środku klatki piersiowej, z palcami odgiętymi do góry.

– Teraz 30 razy uciskaj klatkę piersiową, mając ramiona prostopadłe do klatki piersiowej reanimowanego.

– Wdechy (teraz już tylko po dwa, tak w przypadku dziecka, jak i dorosłego) i uciski (po 30) powtarzaj aż do przyjazdu karetki lub odzyskania czynności życiowych ofiary.

– Dzieci reanimujemy jedną ręką, a niemowlaki – dwoma palcami.

Krwotok z nosa

Często udzielający pierwszej pomocy przy krwawieniu z nosa popełniają podstawowy błąd – odchylają głowę poszkodowanego do tyłu, więc krew spływa do tchawicy i gardła. Pomocy udzielasz w ten sposób:

– pochyl głowę poszkodowanego lekko do przodu,

– uciskaj skrzydełka nosa kciukiem i palcem wskazującym przez 15-20 minut, do ustania krwawienia. Pomagają zimne okłady, bo obkurczają naczynia krwionośne. Jeśli krwawi nadal, idźcie do lekarza.

Oparzenia

Lekarze rozróżniają trzy stopnie oparzeń.

* Stopień pierwszy.

Przypomina poparzenie słoneczne. Skóra jest zaczerwieniona i bolesna. W tym przypadku wystarczy, po polaniu bolesnego miejsca zimną wodą, zastosować chłodzący środek do pielęgnacji skóry. W złagodzeniu bólu pomagają np. plastry hydroaktywne z żelem przyspieszającym gojenie drobnych ran, panthenol.

* Stopień drugi.

Charakteryzuje się tym, że w ciągu doby, oprócz zaczerwienienia, na skórze pojawiają się wypełnione przezroczystym płynem pęcherze.

* Stopień trzeci.

To już jest uszkodzenie nie tylko powierzchniowych, ale i głębszych warstw skóry. Najpoważniejsze obrażenia przebarwiają skórę na śnieżnobiały lub brązowo-czarny kolor. W obu przypadkach konieczna jest pomoc lekarza.

Oparzenia, po schłodzeniu zimną wodą, przykryj czystym materiałem, najlepiej folią aluminiową. Jeśli jej nie masz, osłoń je np. prześcieradłem.

Ważne! Nie wolno stosować żadnych pudrów, olejów czy innych domowych sposobów, które mogą tylko zaszkodzić.

Udar słoneczny

Inaczej zwany jest cieplnym. Powstaje na skutek przegrzania głowy, co doprowadza do obrzęku mózgu. Przez nadmierne ciepło naczynia krwionośne i tętnicze rozszerzają się, zwiększając przepływ płynów i mózg zwiększa swoją objętość, uciskając czaszkę.

Podstawowym objawem udaru słonecznego jest ból głowy i podwyższona temperatura. Często też są to zaburzenia widzenia, szum, dzwonienie w uszach.

Jeśli ktoś doznał udaru cieplnego, należy go:

– przenieść do cienia,

– pozostawić w pozycji siedzącej, by nagromadzona w mózgu woda spłynęła do innych części ciała,

– napoić wodą z dodatkiem soli (około łyżeczki na szklankę),

– okładać głowę kompresami schładzającymi,

– podawać płyny, najlepiej niegazowaną wodę mineralną.

Główną przyczyną wystąpienia udaru jest zbyt długie przebywanie na słońcu, choć nie zawsze. Może do niego dojść też w nagrzanych, ciasnych pomieszczeniach. Udary cieplne zdarzają się najczęściej u dzieci i osób starszych, które cierpią też na inne dolegliwości związane np. z krążeniem lub nadciśnieniem.

Ugryzienia

Spore ryzyko stanowią wszelkiego rodzaju ukąszenia. Ugryzienie przez zwierzę powoduje nie tylko rozległe uszkodzenia tkanki. Ze śliną zwierzęcia do organizmu człowieka mogą dostać się zarazki, łącznie ze wścieklizną.

Dlatego ten typ ran powinien obejrzeć lekarz i zdecydować, czy podać szczepionkę przeciw wściekliźnie, czy wystarczą tylko antybiotyki.

Nie znaczy to jednak, że nie powinieneś niczego zrobić przed wizytą u specjalisty. Powinieneś bowiem miejsce ukąszenia zabezpieczyć jałowym opatrunkiem. W przypadku krwawienia, możesz też zastosować opaskę uciskową.

Ukąszenia

Najczęstsze i zarazem najbardziej bolesne są ukąszenia pszczół, os i szerszeni. Pozostaje po nich mała okrągła ranka, w której pszczoły, w odróżnieniu od os i szerszeni, pozostawiają swoje żądła. Właśnie je trzeba usunąć w pierwszej kolejności, najlepiej używając pęsety.

Zwykłe meszki też potrafią się nam dać porządnie we znaki. Ukąszenia owadów w ogóle są bardzo bolesne. W tym przypadku sprawdzają się domowe sposoby.

Najlepszym są okłady z soku ze świeżej cebuli, który zawiera substancje przeciwzapalne. W aptece dostępnych jest też wiele żeli, maści, płynów, które łagodzą skutki użądlenia, zmniejszają ból i obrzęk. Trzeba jednak pamiętać, że nie wolno ich stosować np. przy użądleniu w okolice oka.

Najniebezpieczniejsze bywają ukąszenia w gardło i język, co może zdarzyć się podczas jedzenia owoców. Wtedy natychmiast wzywaj pogotowie, bo ofiara może się udusić.

Tak samo niebezpieczne jest ukąszenie dla alergika. Dlatego, zwłaszcza latem, uczuleni powinny zawsze mieć przy sobie zapisane przez lekarza lekarstwo lub natychmiast wezwać pogotowie.

Znacznie mniej dokuczliwe są ukąszenia komara, zwłaszcza że ten owad wraz z jadem wprowadza pod naszą skórę substancję znieczulającą. Wystarczy zimny kompres lub okład z chłodzącego żelu.

Nie boli, a jednak niezwykle niebezpieczne może być ukąszenie kleszcza.

– Zawsze bezwzględnie trzeba go usunąć, delikatnie wykręcając ze skóry. Ważne, by pasożyt został usunięty w całości, wraz z główką,

– miejsce po nim należy zdezynfekować. Jeśli zrobisz to nieumiejętnie i główka zostanie w ciele, trzeba się zgłosić do lekarza.

Każdy lekarz czy weterynarz odradzi stosowanie przy usuwaniu kleszcza tłuszczu, oliwy lub masła. Wbrew obiegowym opiniom, pasożyt sam się nie wyślizgnie, a dusząc się, będzie wpuszczał do organizmu więcej jadu. To dodatkowo naraża na zakażenie boreliozą lub odkleszczowym zapaleniem mózgu.

Zadławienia

Wywołują je np. kawałki jedzenia, które utkwiły w tchawicy. Główny objaw to przeciągły świszczący odgłos. Zadławienie grozi uduszeniem, dlatego działaj natychmiast.

Duszącego się:

– mocno pochyl do przodu,

– otwartą dłonią mocno uderzaj między łopatkami, by wywołać nagły atak kaszlu. Ma on sprawić, że ciało obce wydostanie się na zewnątrz, czyli zostanie wyplute.

Podobne działanie ma ułożenie w okolicy mostka dławiącego się pięści i mocne dociskanie jej drugą ręką.

– Małe dziecko trzyma się na ręku, głową przechyloną do dołu. Uderza się między łopatkami i zmienia pozycję ciała. Jeśli to nie pomoże, trzeba natychmiast wezwać pogotowie.

Porażenie

Do tego typu urazów dochodzi zazwyczaj przy lekkomyślnym obchodzeniu się z urządzeniami elektrycznymi, bywa, że przy samodzielnych naprawach instalacji.

– Pierwsze, co musimy zrobić, to przer­wać obwód elektryczny,

– nie wolno dotykać poszkodowanego, zanim nie wyłączymy bezpieczników z prądem,

– jeśli wyłączenie prądu nie jest możliwe, trzeba odseparować poszkodowaną osobę od jego źródła używając przedmiotów nieprzewodzących, na przykład drewnianego kija od miotły lub grubych gumowych rękawic,

– dla własnego bezpieczeństwa lepiej stanąć na kawałku suchego ubrania lub dużej książce,

– w pierwszej kolejności należy skontrolować oddech. Jego brak jest znakiem do rozpoczęcia reanimacji,

– skutki porażenia prądem takie jak zatrzymanie akcji serca mogą wystąpić nawet jeszcze kilka godzin po porażeniu, dlatego w każdym przypadku powinieneś skonsultować się z lekarzem.

Kłucie w oku

Oko to najdelikatniejszy narząd. Dlatego tak ważne jest właściwe postępowanie, gdy dostanie się do niego ciało obce. Drobinki, które będą na powierzchni gałki, spłucz wodą lub usuń rogiem czystej chusteczki, przesuwając ją w kierunku nosa, jeśli są pojedyncze.

Nie próbuj usuwać tego, co tkwi w gałce ocznej. Nie wolno wtedy oka przemywać ani trzeć. Zakryj oczy jałowym opatrunkiem (również to zdrowe) i jak najszybciej skontaktuj się z okulistą.

Zatrucia

Bóle brzucha, biegunka, wymioty zawroty głowy i gorączka to podstawowe objawy zatrucia pokarmowego. Zawsze skontaktuj się z lekarzem. Jeśli poszkodowany jest przytomny, spróbuj wywołać u niego wymioty.

Uwaga! Nie wolno tego robić, jeśli podejrzewasz, że ratowany przez ciebie człowiek połknął substancję żrącą, śpi lub ma drgawki.

Jeszcze przed przybyciem lekarza postaraj się ustalić źródło zatrucia. Jeśli to substancja chemiczna lub lek, zachowaj etykietkę z pełnym opisem składników. Jeśli to potrawa – odłóż jej resztki.

Złamania

W tym wypadku pierwsza pomoc ogranicza się do zabezpieczenia złamania, którym musi zająć się lekarz. Jeśli podejrzewasz złamanie kończyny (objawy to między innymi obrzęk, zagięcie lub inne zniekształcenie), unikaj poruszania uszkodzoną częścią ciała. Przy otwartym złamaniu ranę przykryj jałowym opatrunkiem i wezwij pogotowie.

Mniej niebezpieczne dla zdrowia są skręcenia i zwichnięcia. Z reguły są bardzo bolesne.

– By nie obciążać zranionego stawu, trzeba mu zapewnić swobodne ułożenie, na przykład mocując opatrunkiem taśmowym,

– uszkodzony staw należy mocno schłodzić, żeby zapobiec dużym obrzękom,

– poszkodowanego powinien zobaczyć lekarz, gdyż tylko on jest w stanie prawidłowo ocenić, czy przy okazji nie doszło na przykład do złamania czy też pęknięcia kości.

Atak epilepsji

Padaczka to chwilowe zaburzenie czynności mózgu. Najczęściej – krótka utrata świadomości, połączona z drgawkami całego ciała lub wysztywnieniem kończyn.

Nieprawdą jest, że chory podczas napadu epilepsji może odgryźć sobie język. Nigdy nie wkładaj więc palców ani innych przedmiotów do jego ust.

– Najważniejsze jest zabezpieczenie przed urazem głowy. Najlepiej pod głowę chorego włóż dłonie z palcami splecionymi w tzw. „koszyczek”,

– nie próbuj sztucznego oddychania, gdyż podczas ataku bezdech jest jednym z objawów,

– nie powstrzymuj siłą drgawek,

– po napadzie padaczkowym połóż chorego na boku, by uniknąć zadławienia lub zakrztuszenia,

– atak kończy się sennością, nie budź chorego, zapewnij mu spokój.

Wychłodzenie

Wbrew pozorom, wychłodzenia organizmu nie powoduje tylko siarczysty mróz. Wystarczy dłuższe przebywanie w źle ogrzewanych budynkach lub zbyt długa kąpiel w chłodnej wodzie.

Wychłodzenie jest wtedy, kiedy temperatura ciała spada do 35 stopni Celsjusza. Przy 30 stopniach Celsjusza dochodzi zazwyczaj do utraty przytomności i zatrzymania akcji serca.

– Wychłodzoną osobę przykryj ciepłym kocem,

– podawaj jej do picia ciepłe, mocno osłodzone płyny.

Uwaga! Nie wolno podawać „na rozgrzewkę” niczego, co zawiera alkohol, bo rozszerza naczynia krwionośne i może doprowadzać do dalszej utraty ciepła z organizmu.

– W przypadku utraty przytomności nie należy podejmować samodzielnie prób rozgrzania organizmu, najlepiej ułożyć osobę w tzw. pozycji bezpiecznej i wezwać pogotowie.

Mrowienie i bladość, np. palców, to pierwsze objawy odmrożenia. We wczesnym stadium odmrożona część ciała robi się sinoczerwona, w drugim białożółta. Ostatnie – to szary odcień skóry i obumieranie tkanki z powodu za małego ukrwienia, a to z kolei bardzo często kończy się jej amputacją.

Nie wolno pocierać ani też masować odmrożonych części ciała. Poszkodowaną osobę należy jak najszybciej przenieść w ciepłe miejsce.

Rozgrzewanie musi przebiegać powoli, najlepiej ciepłem własnego ciała. W przypadku odmrożeń w drugim i trzecim stadium, konieczna jest jak najszybsza konsultacja lekarska.

Omdlenia

Gdy słyszysz, że ktoś czuje się słabo, postępuj w ten sposób:

– połóż go tak, by nogi miał uniesione do góry,

– nałóż na kark zimny okład.

Jeśli utracił przytomność, wezwij karetkę pogotowia i do czasu jej przybycia na bieżąco sprawdzaj oddech i tętno.

CO POWINNO BYĆ W DOMOWEJ APTECZCE

* maseczka do sztucznego oddychania,
* rękawiczki jednorazowe,
* woda utleniona,
* jałowe kompresy gazowe,
* kompresy żelowe,
* opaski z gazy,
* opaski mocujące,
* przylepce do mocowania opatrunków,
* plastry z opatrunkiem,
* opaski elastyczne do uciskania,
* sterylnie zapakowane waciki z alkoholem (można nimi tylko przetrzeć okolice ran),
* trójkątna chusta,
* penseta,
* stale przyjmowanie leki,
* środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.

Uwaga! Apteczka powinna być w suchym i chłodnym miejscu, czyli kuchnia i łazienka nie wchodzą w grę. Wilgoć i wysoka temperatura sprawiają, że medykamenty tracą właściwości, a nawet mogą zaszkodzić choremu. Musimy też wziąć pod uwagę, że miejsce ma być trudno dostępne dla dzieci. Zawartość apteczki trzeba sprawdzać co pół roku, wyrzucać przeterminowane produkty zastępując je nowymi. Przechowując leki, zawsze zachowujmy dołączoną do nich ulotkę.

WARTO WIEDZIEĆ

Dzwoń na numery 999 lub 112

Gdy zdarzy się nieszczęście, często nie pamiętamy numeru pogotowia ratunkowego (999). Z komórki można też wybrać nr 112. Najlepiej zakodować je w telefonie lub mieć obok aparatu. Miej też w widocznym miejscu telefon do swojego lekarza.

Jak ułożyć chorego czekając na karetkę

* Jeśli nie wiesz, w jaki sposób pomóc choremu, nie eksperymentuj. Czekając na przyjazd karetki, ułóż go tylko w tak zwanej pozycji bezpiecznej.

Oznacza to, że potrzebującego pomocy należy ułożyć na prawym boku (po to, żeby odciążyć pracę serca), z prawą ręką wyciągniętą w miarę możliwości wzdłuż ciała.

Lewą rękę zginamy w łokciu. Dłoń kładziemy pod policzek. Zapobiegnie to zadławieniu lub uduszeniu. Prawa noga jest wyprostowana, lewa ugięta w kolanie, by utrzymać stabilność tej pozycji.